کانادا و حجاب اسلامی


از هنگام نگارش وبلاگ “کانادا از نگاه یک مهاجر” در سال ۱۳۸۵ تا کنون بارها و بارها عزیزان خواننده از من پرسیده اند که شرایط خانم های باحجاب در کانادا چگونه است. گرچه جسته و گریخته این سوال را پاسخ داده‌ام نوشته حاضر تلاشی است در جهت پاسخگویی جامع این سوال. مثل همیشه مسأله را از دو زاویه حقوقی-قانونی و اجتماعی مورد بررسی قرار می دهم.

موضع قانونی کشور کانادا در قبال حجاب اسلامی

قوانین کانادا برپایه بی طرفی در خصوص دین نوشته می شوند. کانادا بخصوص در چند دهه اخیر این کشور از سمت و سوی یک کشور مسیحی به سمت یک کشور سکولار پیش رفته است. بهتر بگویم دین، مسأله قوانین کانادا نیست و به ندرت ماده قانونی در خصوص دین داریم. اگر هم قانونی باشد درباره آزادی ادیان و اعتقادات است نه در خصوص محدود کردن ادیان. موارد استثنایی وجود دارد که قوانین دینی در مقابل قوانین کشوری می ایستند که در این شرایط اگر قوانین مخالف قانون اساسی کانادا نباشند بر قوانین دینی پیشی می گیرند. برای مثال وقتی ازدواج مردان مسلمان با بیش از یک همسر مطرح می شود، قوانین کانادا ممانعت به عمل می آورند. یعنی مردان مسلمان از نظر قانونی حق داشتن بیش از یک همسر را در کانادا ندارند. هیچ کس نمی تواند در آن واحد دو همسر داشته باشد، ولو اینکه در مراحل جدایی از یکی از این دو همسر باشد.

در خصوص منع حجاب اسلامی هیچ قانونی وضع نشده است. بدین ترتیب خانم های مسلمان اجازه دارند با حجاب اسلامی گواهینامه رانندگی بگیرند، در مکان های عمومی حاضر شوند، به مدرسه و دانشگاه بروند، استخدام بشوند و کلا در فعالیت های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی شرکت کنند بدون آنکه کسی اجازه مزاحمت آنها را داشته باشد یا مانع آنها شود. خلاصه اینکه حجاب اسلامی در هیچ یک از مناطق و استان های کانادا ممنوع نیست. بسیاری از کارمندان دولتی کانادا خانم های محجبه هستند و این خود دلیلی بر این است که قوانین کانادا در قبال خانم های محجبه کاملاً انعطاف پذیر هستند.

اخیراً بحث هایی مطرح شده است که خانم ها را از پوشیدن روبنده در شرایط خاص منع کند (نظیر هنگام بازرسی برای ورود به هواپیما یا هنگام گرفتن عکس برای گواهینامه رانندگی). از آنجا که بین علمای دینی در خصوص اینکه اصولا روبنده نشانی اسلامی است یا نه بحث است ( و بنده هم صاحب نظر نیستم که بخواهم ابراز نظر کنم) حتی اگر قانونی در این خصوص تصویب شود باید دید که می توان این قانون را خلاف حجاب اسلامی تلقی کرد یا خیر. در لحظه نگارش این نوشته چنین قانونی تصویب نشده بود.

نکته آخر اینکه از نقطه نظر قانونی هیچ کارفرمایی حق ندارد خانمی را به خاطر محجبه بودن که نمادی دینی است، استخدام نکند یا بدتر از آن اخراج نماید (البته بدیهی است که خانم های محجبه خودشان به سراغ پاره ای از کارها که با حجاب میانه ای ندارند نمی روند).

حجاب اسلامی از نظر اجتماعی

در کانادا حدود ۷۷ درصد مردم خود را مسیحی (گرایش های مختلف)، ۱۷ درصد بی دین و ۲ درصد مسلمان (مذاهب مختلف) می دانند. با این حساب گرچه جمعیت مسلمانان از کلیمیان، بودایی ها، هندوها، سیک ها و سایر گرایش های دینی و فکری بیشتر است، همچنان در اقلیت قابل توجهی قرار دارند. نتیجه اینکه اگر خانمی با یک دامن و بلوز آستین کوتاه در خیابان قدم بزند (به شرط آنکه “کاترین زتا جونز” یا پدیده ای در آن ابعاد و اندازه نباشد!!) کمتر از یک خانم محجبه جلب توجه می کند.

در بعضی شهرها جمعیت مسلمان قابل توجه است. برای مثال در شهر ویندزور Windsor که در جنوب غرب انتاریو مستقر است بخش قابل توجهی از جمعیت مسلمان هستند (به قولی حدود ۲۰ درصد). در این شهر تقریباً محال است روزی در خیابان رانندگی کنید یا به یکی از مراکز خرید مراجعه نمایید و خانم محجبه (با روبنده و بی روبنده) نبینید. بدیهی است در مکان هایی اینچنینی خانم های محجبه بخشی از جامعه هستند و حضورشان در جامعه کاملاً عادی است و علی الاصول مخالفتی را برنمی انگیزد. در شهرهای بزرگ هم نظیر تورنتو، ونکوور، کلگری و مونترال حضور خانم های محجبه بخشی از جامعه بزرگتر تلقی می شود و کمتر ممکن است برخوردی غیر عادی ایجاد کند.

در شهرهایی که جمعیت مسلمان کمتر هستند، مسأله متفاوت است. وقتی کسی خانم محجبه می بینید ممکن است با تعجب به وی نگاه کند، برای وی ابراز تأسف نماید که آزادی اش از او سلب شده یا وقتی به منزل برگشت برای خانواده اش قضیه را تعریف کند. با این حال چون کانادایی ها عادت دارند که به رویتان بخندند و پشت سرتان غیبت کنند، مطمئن باشید اگر محجبه هستید بسیار دور از انتظار است کسی برخورد بدی با شما در جامعه داشته باشد. به احتمال قوی بدترین برخوردی که با شما خواهد شد نگاه های متعجبانه مردم است – بخصوص از سوی خانم هایی که اعتقادات فمنیستی عمیق دارند.

وقتی پای کار و استخدام پیش می آید، درست است که کارفرماها حق ندارند شما را به خاطر حجاب استخدام نکنند ولی در عمل ممکن است هرازگاهی کارفرمایی پیدا شود که این ریسک را به جان بخرد و از استخدام یک خانم محجبه اجتناب کند. در این شرایط هم سعی می کند جوری پرونده سازی کند که نشان ندهد عدم استخدام به خاطر حجاب بوده چون اگر به سازمان های دفاع از حقوق بشر کانادا مراجعه کنید و بتوانید نشان دهید که عدم استخدام به خاطر حجاب بوده است کارشان درمی آید.

گه گداری رفتارهای ضد حجاب هم در جامعه دیده می شود. ممکن است سخنرانی در گوشه و کناری مسایلی ضد حجاب مطرح کند که البته بلافاصله با برخورد شدید طرفداران حقوق بشر و گروه های اسلامی مواجه می شود و معمولاً کارش به عذرخواهی می کشد و اگر پست س.ی.ا.س.ی داشته باشد مجبور به خداحافظی با آینده س.ی.ا.س.ی خود. آیا همیشه این طور است؟ خیر. به هر حال به خاطر داشته باشید که حدود ۹۸ درصد جامعه کانادا میانه ای با حجاب ندارند؛ حتی بسیاری از خانم های مسلمان اینجا حجابشان را درست و درمان رعایت نمی کنند.

نتیجه اینکه از حجاب خودتان در کانادا و همین طور هنگام مهاجرت به کانادا نترسید. اگر واقعاً به حجاب اعتقاد دارید می توانید تقریباً مثل هر فرد دیگری در این کشور زندگی کنید. ممکن است بعضی اوقات در حقتان اجحاف بشود ولی این در مورد هر اقلیت دیگری هم امکان پذیر است (مثل رنگین پوستان، معلولان و غیره). این اجحافات معمولا ناچیز و در مورد بعضی خانم ها هیچ گاه رخ نمی دهد. در ضمن حجاب اسلامی نباید مانع شما در حرکت های اجتماعی باشد. شما می توانید در گروه های مختلف اجتماعی و فرهنگی و س.ی.ا.س.ی فعال باشید و حجاب خود را حفظ کنید. مطمئن باشید اکثر قریب به اتقاق مردم کانادا شما را به خاطر توانمندی هایتان می پذیرند نه طرز پوششتان.

علیرضا پارسای

نوشته های دیگر:

دنباله

سلب مسؤولیت و کپی رایت

ثبت نام در خبرنامه وب سایت

نصب رایگان تولبار “مهاجران کانادا”

Share

, , , , , , , ,

Comments are closed.